Teknik Karşılıklarla İlgili Mevzuatın Uygulanmasına İlişkin Sektör Duyurusu (2009/9)

Hazine Müsteşarlığından: 27,03.2009 Teknik Karşılıklarla İlgili Mevzuatın Uygulanmasın» İlişkin Sektör Duyurusu (2009/9)

1- Kazanılmamış Primler Karşılığı a- Kazanılmamış primler karşılığı esas itibariyle yürürlükte bulunan her bir sigorta sözleşmesine ilişkin olarak brüt primin gün esasında göre takip eden hesap dönem veya dönemlerine sarkan kısmından oluştuğundan, poliçe teminatının başlangıç anma göre teminatın ertesi dönem veya dönemlere sarkan kısmının tespitinde sorunlar yaşanmaktadır. Bu itibarla, poliçelerde başlangıç saatine ilişkin bir hüküm bulunsa dahi, poliçelerin genel uygulamada yer aldığı gibi öğleyin saat 12.00’de başlayıp yine öğleyin saat 12.00’de sona erdiği varsayılacak ve tüm poliçeler düzenlendiği gün ile bitiş günü için yarım gün olarak dikkate alınacaktır. Diğer taraftan, kazanılmamış primler karşılığına paralel olarak aracılara ödenen komisyonlar ile reasürörlerden alman komisyonların ertelemesinde de yukarıda belirtilen şekilde yürürlükte kalan sürelerin dikkate alınarak hesaplanması gerekmektedir. b- 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 16’inci maddesinin ikinci fıkrasında gerek Sigorta ve Reasürans Şirketleri ile Emeklilik Şirketlerinin Teknik Karşılıklarına ve Bu Karşılıkların Yatırılacağı Varlıklara İlişkin Yönetmeliğin 5’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, kazanılmamış primler karşılığının yürürlükte bulunan yıllık bayat sigortalam ile süresi bir yılı aşan birikim priminin de alındığı hayat sigortalarında yazılan brüt primlerden varsa birikime ayrılan kısım düşüldükten sonra kalan tutarın takip eden dönem veya dönemlere sarkan kısmından oluşacağı ifade edilmektedir. 2008/24 sayılı Sektör Duyurusunda, Sigorta ve Reasürans Şirketleri ile Emeklilik Şirketlerinin Teknik Karşılıklarına ve Bu Karşılıkların Yatırılacağı Varlıklara İlişkin Yönetmeliği nin 5’inci maddesinin birinci fıkrasında belirtildiği üzere; şirketler matematik karşılık ayrılan sigorta sözleşmeleri hariç diğer sözleşmeler için kazanılmamış primler karşılığı ayırmak zorundadır. Bu kapsamda, aktüeryal matematik karşılık ayrılan poliçeler için KPK ile ilgili hesaplamalar yapılmayacaktır.” ifadesi yer almakla beraber, birikim priminin de alındığı hayat sigortalarında yazdan brüt primlerden varsa birikime ayrılan kısım düşüldükten sonra kalan tutarın ıakip eden dönem veya dönemlere sarkan kısmı için kazanılmamış primler karşılığı ayrılması gerekmektedir.

2- Asistans Hizmetleri Uygulamada asistans hizmetleri olarak adlandırılan ve şirketlerin büyük bir kısmının sigorta teminatları ile birlikte çekici temin etme, hastalık veya yaralanma halinde ambulans temini ve tıbbi danışmanlık ya da anahtar kaybedilmesi veya içeride unutulması halinde çilingir gönderme gibi hizmetler için sigortalılardan prim, ücret talep edilmekte ya da bu hizmetler ücretsiz olarak poliçe teminatına ilave etmektedirler. Bundan böyle, asistans hizmetleri karşılığında ayrı bir prim alınması ve bunun poliçede ayrı olarak belirtilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede, sigortalıdan alınan primlerin ilgili branşa ait brüt yazılan primler içerisinde gösterilmesi ve verilen hizmetler karşılığında ücretin hizmet satın alman ilgili asistans hizmeti veren şirkete ödenmesi ile ilgili giderlerin ödenen tazminatlar içerisinde gösterilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, asistans hizmetleri için verilen teminatların risk ve reasürans devri kapsamında asistans şirketlerine devredilmemesi ve bu şirketlere olay başına ödeme yapılması gerekmektedir. Ancak, asistans hizmetine ilişkin verilen tenminatın bir başka reasüröre devredilmesi de mümkündür. Bu durumda alınan primler için kazanılmamış primler karşılığı aynlması gerekmektedir. Ancak, alınan hizmet karşılığında asistans şirketlerine yapılan ödemelerle ilgili herhangi bir prim devri ve dolayısıyla kazanılmamış primler karşılığı hesaplaması yapılmayacaktır. Ancak, risklerin asistans şirketi yerine bir başka reasüröre devredilmesi durumunda buna ilişkin kazanılmamış primler karşılığı hesaplaması da yapılacaktır.

3- Muallak Tazminatlar Karşılığı ve Rücu Gelirlerinin Muhasebeleştirilmesi a- Rücu gelirlerinin içerisinde, rizikonun gerçekleşmesinde kusuru olan taraftan icra yoluyla tahsil edilen faiz gelirleri ile birlikte dava masrafları ve vekalet ücretleri de yer almaktadır. Bu itibarla; bu tahsilatlar için yapılan tüm giderlerin o branşa aît ödenmiş tazminatlara dahil edilmiş olması kaydıyla, rücu gelirleri ile birlikte tahsil edilen faiz gelirleri ve bu alacağın tahsili için katlanılan dava masrafları ile vekalet ücretlerinin ilgili branş altında dikkate alınması gerekmektedir. b- Dönem içerisinde ihbar edilmiş olmakla birlikte, dönem sonu muallak tazminatlara konu olmayan ancak bir sonraki yıl yeniden işlem gören tazminatların da IBNR tazminatları olarak kabul edilmesi gerektiği Sigorta ve Reasürans Şirketleri ile Emeklilik Şirketlerinin Teknik Karşılıklarına ve Bu Karşılıkların Yatırılacağı Varlıklara İlişkin Yönetmeliğinin 7’nci maddesinin 4 üncü fıkrasında yer almaktadır. Ancak, “bir sonraki yıl” ibaresinden izleyen tüm yılların anlaşılması gerekmektedir. c- Sigorta ve Reasürans Şirketleri ile Emeklilik Şirketlerinin Teknik Karşılıklarına ve Karşılıklarının Yatırılacağı Varlıklara İlişkin Yönetmeliğinin 7’nci maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, IBNR hesaplamasının net ya da brüt olarak hesaplanacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak, gerek Aktüeryal Zincirleme Merdiven Metodu ve gerekse Muallak Tazminat Karşılığı Yeterlilik Tablosu hem net hem de brilt tutarlar üzerinden hesaplanmakta olduğundan, IBNR hesaplamaları da hem brüt hem de net üzerinden yapılmalıdır. d- Aktüeryal Zincirleme Merdiven Metodunun uygulanması sırasında ödenen tazminat tutarları; rücu, sovtaj ve benzeri gelir kalemleri tenzil edilmiş olarak dikkate alınmaktadır. Ancak; rücu, sovtaj ve benzeri kalemlerin ödenen tazminatlardan düşülmesi sırasında tahsil edilen dönem dikkate alınmayacak, rücu gelirine esas tazminat ödemesinin yapıldığı dönem dikkate alınacaktır. Tazminatın sigortalıya taksitle ödenmesi halinde, yapılan tahsilat tutarının oransal olarak ödenen tazminat tutarından indirilmesi gerekecektir, e- 2008/24 sayılı sektör duyurusunun rücu, sovtaj ve benzeri gelirlerin hesaplanmasına ilişkin 1.7.1 numaralı açıklamasında verilen örnekte yer alan muallak tazminat tutarlarının mükerrer olarak hesaplamaya dahil edilmesinin engellenmesini teminen sadece ilgili dönemde açılan muallak tazminat dosyalan tutan dikkate alınacaktır. Örneğin Mİ: Mart 03 tarihinde açılan muallak dosyalanna ilişkin tutarları ifade ederken, aynı dosyalar takip eden dönemlerde de muallak olarak bulunsa dahi M2 hesaplamasına dahil edilmeyecektir. Ancak, Ml:Mart 03 tarihinde açılan muallak tazminat dosyalan takip eden dönemlerde de revize edilerek veva I ayrılan muallak tazminat dosyası işlemden kaldırılmış ise kayıtlardaki sofi muallakı tutan esas alınarak ilk ihbar dönemine ait güncel muallak tazminat tutarları hesaplanır^ f- Sigorta ve Reasürans Şirketleri ile Emeklilik Şirketlerin Teknik Karşılıları Yön ıtmeliğmin 7’nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen IBNR hesaplaması sırasında, IBNR hes ıplamasına konu hasar dosyalan ile ilgili olarak, söz konusu tazminat taleplerinin ihbar tan linden cari dönem bilanço tarihine kadar olan süredeki tüm gelişmeler dikkate! alınarak bulunacak gerçekleşmiş tazminat miktarının esas alınması gerekmektedir.

4- Devam eden riskler karşılığı Devam eden riskler karşılığının hesabı sırasında beklenen ha$ar/prim oranı ıesaplanıı{ken dönem muallak tazminat karşılığını oluşturan tüm bileşenlerin(tahukkuk eden, raporlaımhamiş, tüm giderler, muallak tazminat yeterlilik farkı ve AZMM farkı) dikkate alınn ası ve nihai muallak tazminatların hesaplamaya dahil edilmesi gerekmektedir. '

5- Dengeleme Karşılığı Bilindiği üzere, dengeleme karşılığı, takip eden dönemlerde meydana delebilecek tazminat oranlarındaki dalgalanmaları dengelemek ve katastrofîk riskleri karşılamat üzere kdedi ve tüm branşlarda verilen ihtiyari deprem teminatları için her bir yıla tekabül edeJnet primlerin %12’si oranında ayrılmaktadır. Bununla birlikte, şirketler deprem dolayısıyla meyc&na gelebilecek ölüm ve maluliyet, hayat ve kaza branşlarında deprem ek teminat verdikleri tarifeler için dddengeleme karşılığı ayıracaklardır. Bu karşılığın hesabı sırasında istatistik! çalışmalar yapılarak, deprem dolayısıyla karşılaşılabilecek ölüm ve maluliyet risklerinin hesaplanması ve »una göre dengeleme karşılığı hesabında esas alınacak primlerin tespit edilmesi gerekmektedir.

6- Aracılara ödenen Komisyonların Ertelenmesi Bilindiği üzere, Sigorta ve Reasürans Şirketleri ile Emeklilik Şirketlerinin teknik Kî rşılıklarına ve Bu Karşılıkların Yatırılacağı Varlıklara İlişkin Yönetmeliğin 5’İnci maddesinin beşinci fıkrasında, aracılara ödenen komisyonların, reasüröre devredilen primler neden yle alınan komisyonların, üretim gider payları ile bölüşmesîz reasürans anlaşmaları için ödene ı tutarların gelecek dönem veya dönemlere isabet eden kısmının ertelenmiş gelirler üt ertelenmiş giderler hesaplan altında muhasebeleştirilebileceği düzenlenmiştir. Ancak, aynı madde ile her ne ad altında olursa olsun, poliçeye bağlı olarak verilmeyen teşvik, karlılık ve benzeri koı myonlann ertelenmiş gelir ve gider hesaplamalarında dikkate alınmayacağı belirtilmiştir. Diğer taraftan, şirketler tarafından aracılık faaliyeti için asgari 1 ir komisyon oranı belirlenebiimekte ve aylık üretim miktarına bağlı olarak ay sonunda ilav : komisydn ödemesi yapılabilmektedir. Bu durumda üretime bağlı olarak ay sonlarında yapılan i komisyon ödemelerinin şirketler tarafından poliçelere oransal olarak dağıtılması gt ekmektedir. Ancak, poliçelere dağıtılmaksızın tek bîr kayıt ile toplu olarak muhasebeleştirilen komisyon^ ödemeleri hiç bir ertelenmiş gider ve gelir hesaplarında dikkate alınmayacaktır. ! 7> DASK ve TARSİM’e Devredilen Primler ve Alınan Komisyonlar Bilindiği üzere DASK ve TARSÎM ile ilgili olarak üretilen prim üretimlı ri sigorta şirketlerin prim üretimleri olarak dikkate alınmakta ve ilgili branşın altında muhasebfcleştirilmı ktedir. Bu itibarla bu prim üretimlerine ilişkin tüm işlemler diğer prim üretimlerindin herhan p bir fark olmaksızın yürütülecektir. Örneğin 701 Yangın branşı ile ilgili tüm muhas [beleştirnı ı işlemleri 703 Zorunlu Deprem Branşı ile ilgili olarak da aynen yapılacaktır. 8- Hayat Sigorta Şirketlerinde Döviz Cinsinden Yatırımlar a ve Fİ arşı 1 ıklatın Sigorta ve Reasürans şirketleri ile Emeklilik Şirketlerinin Teknik Karşılık Yatırılacağı Varlıklara ilişkin Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fı|rasının (4) bendinde kur riski, şirketlerin döviz yükümlülükleri nedeniyle döviz kurlarında jjneydana gelebilecek değişikler sonucu manız kalabilecekleri zarar olasdığı olarak ifade edilmijtir. Dol; ı, kur riski olmayan şirketler döviz yükümlülüğü olmayan şirketler olarak anlaşılmalıdır. Bu itibarla, bahse konu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin birinci fıkrasfun (h) bandinde yer alan “kur riski” olmayan şirketler ifadesinden anlaşılması gereken, döviz ikümlülütü olmayan şirketlerdir. Bu çerçevede, başta hayat sigorta şirketleri ile emeklilik şirk İcrinin yabancı para cinsinden düzenlenmiş poliçeleri için ayrılan matematik karşılıkları içi aktifte akmı tutarda ası nedeniyle, söz yatırımları bulunması durumunda bu şirketlerin döviz yükümlülükler bul konusu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin birinci iıkrsının (h) bendi yeri aynı maidenin aynı fıkrasının (ı) bendi ile yine aynı maddenin üçüncü fıkrasında yer alan kısıt! dikkate alınacaktır. Yine aynı Yönetmeliğin I3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) be de yer İlan ‘‘döviz cinsinden yatırımlar” ibaresi, gelir getirici bir amacı olup olmadığına bakıl aksızın Vadeli ya da vadesiz olarak şirketlerin ellerinde bulunan tüm varlıkları kapsamaktadır.