Metin
Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumundan: 23/05/2022
TFRS DEĞİŞİKLİKLERİNE UYUM KAPSAMINDA KURUM GENEL
DEĞERLENDİRMELERİ HAKKINDA SEKTÖR DUYURUSU (SAYI: 4)
(2022/5)
Yabancı Para Cinsinden Düzenlenen Sözleşmelerin Raporlanması
Yabancı para cinsinden düzenlenen sigorta sözleşmelerine ilişkin olarak; söz konusu sözleşmelerin
ilk defa finansal tablolara alınmasında ölçümü, sözleşme döneminde hesaplanacak iskonto ve sözleşmeye
dayalı hizmet marjına olan etkisi ve raporlama döneminde kur etkisinin nasıl raporlanacağına ilişkin olarak
Kurumumuz mütalaasının sektörle paylaşılmasında yarar bulunduğu kanaatine varılmıştır.
Bilindiği üzere TERS 17 Sigorta Sözleşmeleri Standardının 30 uncu paragrafında “İşletme, TMS
21 Kur Değişiminin Etkileri'ni yabancı para cinsinden nakit akışları yaratan bir sigor
grubuna uygularken, söz konusu sözleşme grubunu, sözleşmeye dayalı hizmet marjı dahil,
olarak dikkate alır”
ta sözleşmesi
parasal kalem
", 92 nci paragrafında ise “30'uncu paragraf, işletmenin sigorta sözleşmelerini, yabancı
para cinsinden kalemlerin işletmenin ağırlıkla kullanılan para birimine çevrilmesi açısından, TMS 21
kapsamında parasal kalem olarak dikkate almasını gerektirir. İşletme, sigorta sözleşmesi gruplarının defter
değerindeki değişikliklerle ilgili kur farklarını, 90'ıncı paragraf uyarınca diğer kapsamlı gelire dahil edilen
sigorta sözleşmesi gruplarının defter değerindeki değişikliklerle ilgili olmadığı sürece (ki bu durumda diğer
kapsamlı gelire dahil edilirler), kâr veya zarar tablosuna dahil eder.” ifadeleri yer almaktadır. TMS 21
Kur Değişiminin Etkileri Standardının ise 21 inci paragrafında “Bir yabancı para işlemi ilk
muhasebeleştirme sırasında; yabancı para birimindeki tutara, geçerli para birimi ile işlem tarihindeki
yabancı para birimi arasındaki geçerli kur uygulanarak, geçerli para biriminden kaydedilir. ”, 22 inci
paragrafında “İşlem tarihi, işlemin Tı ürkiye Finansal Raporlama Standartları'na göre ilk defa kaydedilmesi
gerektiği tarihtir. Uygulama kolaylığı nedeniyle, işlem tarihindeki gerçek kura yaklaşan bir kurun, örneğin,
haftanın ya da ayın ortalama kurunun, o dönem içinde her bir yabancı para biriminde gerçekleşen
işlemlerin tümü için kullanılması mümkündür. Bununla birlikte, döviz kurunun önemli ölçüde
dalgalanması durumunda dönem için ortalama kur kullanılmaz”, 23 üncü paragrafında
dönemi sonunda aşağıdaki çevrim işlemleri gerçekleştirilir:
(a) Yabancı para parasal kalemler kapanış kurundan çevrilir;
(b) Tarihi maliyet cinsinden ölçülen yabancı para birimindeki parasal olmayan kalemler işlem
tarihindeki döviz kuru kullanılarak çevrilir ve
(©) Gerçeğe uygun değerden ölçülen yabancı para birimindeki parasal olmayan kalemler gerçeğe
uygun değerin ölçüldüğü tarihteki döviz kurları kullanılarak çevrilir. ”, 28 inci paragrafında “Parasal
kalemlerin ödenmesinden ya da dönem içinde veya önceki finansal tablolarda ilk muhasebeleştirme
sırasında çevrildiklerinden farklı kurlardan çevrilmelerinden kaynaklanan kur farkları, 32'nci paragrafta
belirtilenler hariç olmak üzere, oluştukları dönemde kâr veya zararda muhasebeleştirilir.”
paragrafında ise
“Her raporlama
> 29 uncu
“Yabancı para bir işlemden parasal kalemler oluştuğunda ve işlem tarihi ile ödeme tarihi
arasında döviz kurunda değişim olduğunda, kur farkı oluşur. İşlem, gerçekleştiği muhasebe döneminde
kapanıyorsa, tüm kur farkı aynı dönemde Jinansal tablolara yansıtılır. Ancak, işlem izleyen bir
" KL ve BL
1 iy ©
döneminde kapanıyorsa, kapanma tarihine kadar her bir dönemde muhasebeleştirilecek kur farkları her
dönemde döviz kurlarında meydana gelen değişime göre belirlenir.” ifadeleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan ifadeler kapsamında yabancı para üzerinden tanzim edilen sigorta sözleşmeleri
ilk finansal tablolara alınmalarında işlem tarihindeki yabancı para birimine ilişkin kur uygulanarak geçerli
para biriminden kaydedilir. Bununla birlikte kolaylık sağlaması açısından TMS 21 Standardının 22 nci
paragrafı çerçevesinde ilgili yabancı para birimine ilişkin kurdaki değişim dikkate alınarak belli dönemler
için sözleşme grubunun ağırlıklı veya aritmetik ortalama döviz kuru dikkate alınarak kayda alınması
mümkündür. Hesaplamalarda kullanılacak döviz kurlarının belirlenmesinde; sözleşme (sigorta sözleşmesi,
türev araç sözleşmeleri vb.) ile belirlenmiş olan varlık ve yükümlülükler için sözleşmede belirlenen döviz
kuru, sözleşme ile belirlenmemiş olan varlık ve yükümlülükler i
çin ise sırasıyla Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası döviz alış ve satış kurları dikkate alınır.
Finansal durum tablosuna ilişkin olarak raporlama dönemi sonunda TFRS 17 uyarınca sigortacılık
hizmet marjı dâhil olmak üzere sözleşme grubu, parasal kalem olarak dikkate alınması gerektiğinden TMS
21 kapsamında kur etkisi kapanış kuru dikkate alınarak değerlenir. Kar veya zarar tablosuna ilişkin olarak
ise sigorta ve reasürans sözleşmelerine ilişkin gelir-gider hesaplarının döneme ait ortalama kur üzerinden
değerlenmesi mümkündür.
Kur etkisi finansal tablolarda; dönem sonuna ait finansal durum tablosu, döneme ait kâr veya zarar
ve diğer kapsamlı gelir tablosunda kaynağı belirtilecek şekilde ayrı ayrı gösterilir.
Prim Olarak Tahsil Edilen Tutarların TFRS 17 Kapsamında Durumu
Sigorta sözleşmeleri kapsamında sigorta ürününün konusuna göre; banka ve sigorta muameleleri
vergisi, trafik hizmetleri geliştirme fonu, yangın sigorta vergisi, Güvence Hesabı sigortalı payı ve Sosyal
Güvenlik Kurumu'na (SGK) aktarılmak üzere alınan primler gibi başka kurum ve kuruluşlara aktarılmak
üzere sigortalıdan tahsil edilen tutarlar şirketler tarafından tahsil edilmektedir. Bahse konu tutarların
sigortacılık yükümlülükleri ve sigorta hasılatı altında gösterilmesine ilişkin olarak Kurumumuz görüşünün
sektörle paylaşılmasında yarar bulunduğu kanaatine varılmıştır.
Bilindiği üzere Standardın B65 inci paragrafında “Bir sigorta sözleşmesinin sınırı içinde kalan
nakit akışları, doğrudan sözleşmenin ifasıyla ilgili olan nakit akışlarıdır; buna işletmenin tutar ve
zamanlamasını belirleme yetkisine sahip olduğu nakit akışları da dahildir.
Sözleşme sınırı içinde kalan nakit akışları aşağıdakileri içerir:
() Doğrudan mevcut sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan veya makul ve tutarlı bir esasa göre
mevcut sözleşmelerle ilişkilendirilebilen işleme dayalı vergiler (prim vergileri, katma değer vergileri ile
mal ve hizmet vergileri gibi) ve vergi benzeri yükümlülükler (itfaiye hizmeti harçları ve garanti fonu
vergileri gibi).
-.” ifadesi yer almaktadır. Bu kapsamda sigorta sözleşmesi kapsamında tahsil edilen ilgili tutarlar
Standart uyarınca primle ilgili nakit akışları içerisinde yer aldığından dolayı sigorta sözleşmelerine ilişkin
yükümlülükler içerisinde yer alması gerekmektedir. Bununla birlikte SGK'ya aktarılmak üzere yazılan
primler hariç olmak üzere anılan tutarlar Standart kapsamında belirtilen sigorta hasılatını belirleyen nakit
akışları içerisinde yer almadığından söz konusu tutarların sigorta hasılatı içinde yer almaması
gerekmektedir. SGK'ya aktarılmak üzere yazılan primlerin ise aynı tutarda olacak şekilde sigorta hasılatı
ve sigorta hizmeti giderlerinin içinde yer alması gerekmektedir.
Devlet Destekli Tarım Sigortaları, Zorunlu Deprem Sigortası ve Yeşil Kart Sigortasının
TERS 17 Kapsamında Durumu
Bilindiği üzere sigorta şirketleri, devlet destekli tarım sigortaları (retrosesyon yoluyla alınan işler
hariç), zorunlu deprem sigortası ve yeşil kart sigortası kapsamında tanzim ettikleri poliçelerde teminatı
sağlayan kuruluş olmamakla birlikte bahse konu sigorta poliçelerinden belli oranlar üzerinden komisyon
geliri elde etmektedirler. Bu kapsamda sigorta şirketleri için aracılık niteliği taşıyan bu işlemlerin TERS 17
kapsamı dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Ancak anılan sigortalar kapsamında teminatı sağlayan kurum ve kuruluşlar, gerçekleştirmiş
oldukları sigortacılık ve reasürans işlemlerini TERS 17 kapsamında değerlendirmelidir.